30 stycznia 2026 r. zorganizowano warsztaty śródokresowe „Stepping into Agora: a discussion with co-creators, lead users and policy experts” na kampusie Castelldefels Politechniki Katalońskiej w Barcelonie.
Wydarzenie zgromadziło 127 uczestników – 52 na miejscu i 75 online – w tym przedstawicieli uniwersytetów, Sojuszy Uniwersytetów Europejskich oraz ekspertów zajmujących się systemem szkolnictwa wyższego. Odzwierciedla to silne zainteresowanie transformacją instytucjonalną w europejskim krajobrazie uczelni, którą projekt aUPaEU wspiera już od trzech lat.
Od koncepcji do wdrożenia: współtwórcy usług Agory
Pierwsza część warsztatów była poświęcona Agorze (platformie cyfrowej opracowanej przez aUPaEU) oraz jej usługom, które mają przyspieszać transformację.
Koordynator projektu, Jesus Alcober, przedstawił Agorę jako „cyfrowy węzeł”, który zapewnia centralne miejsce dla sojuszy uniwersyteckich do realizacji wszystkich różnych aspektów ich misji – nie tylko edukacji, lecz także badań, innowacji i służby społeczeństwu. Wprowadził także koncepcję „Metagory” jako federacji Agor, która ma pozwolić zatrzeć granice sojuszy uniwersyteckich, pozycjonując Agorę jako cyfrowego pośrednika. W tej sesji istotną rolę odegrali współtwórcy usług Agory.
Amparo Zamora z sojuszu Uninovis (Uniwersytet w Maladze) zaprezentowała usługę Research Portfolio, czyli katalog grup badawczych należących do sojuszu, w którym różne zespoły mogą się odnajdywać, wyszukiwać osoby do współpracy oraz znajdować staże. Katalog ten umożliwia uczelniom ujednolicanie i zarządzanie danymi między instytucjami, przechodząc od rozproszonych arkuszy kalkulacyjnych do wspólnego systemu cyfrowego. Obecnie nie istnieje europejska platforma przechowująca informacje tak jak Research Portfolio, np. nie da się ustalić, który badacz pracuje w której grupie badawczej.
Beatriz Silva i Greta Temporin z projektu Unite! Widening (Uniwersytet Lizboński i Politechnika Turyńska) zaprezentowały Digital Gender Equality Actions Repository. Ich konkretne przykłady użycia pokazały, jak usługi Agory wspierają kluczowe wymogi wytycznych takich jak Plany Równości Płci, które są obecnie obowiązkowe dla udziału w konkursach programu Horyzont Europa. Prelegentki podkreśliły wartość dodaną tych narzędzi w pomaganiu instytucjom – zwłaszcza w krajach objętych działaniami „widening” – w przekuwaniu wytycznych w konkretne działania.
Meritxell Vinyas z sojuszu Unite! oraz liderka podgrupy ds. współdzielonej infrastruktury w FOREU4ALL (Politechnika Katalońska) przedstawiła przegląd usługi Research Infrastructures, którą współtworzyła z aUPaEU od początku jej istnienia. Podkreśliła, jak ważne jest zrozumienie, że infrastruktury badawcze są aktywami strategicznymi, a nie jedynie usługami wsparcia. Problemy, które obecnie dotykają Europę, nie dotyczą jakości infrastruktury, lecz fragmentacji, dublowania, a nawet barier w dostępie. W tym kontekście pojawia się usługa Agory, tak aby zwiększać wartość i współdzielić posiadane zasoby.
Stefan Weidner (Uniwersytet Ottona von Guerickego w Magdeburgu) zakończył pierwszą sesję, dzieląc się doświadczeniami jego sojuszu EU GREEN we wdrażaniu Agory jako zrównoważonego cyfrowego centrum dla sojuszu. Opisał Agorę jako „tłumacza” lub mediatora między różnymi krajami, systemami informatycznymi i instytucjami.
Między pierwszą a drugą sesją uczestnicy skorzystali z przerwy kawowej oraz sesji posterowej, obejmującej plakaty projektu aUPaEU, a także plakaty projektów siostrzanych CATALISI i Accelerate Future HEI, z którymi aUPaEU ściśle współpracuje.
Transformacja instytucjonalna i perspektywy polityk publicznych
Druga część warsztatów obejmowała dyskusję moderowaną przez prof. Roberto Zanino (Politechnika Turyńska), koncentrując się na transformacji instytucjonalnej w ramach Europejskiej Przestrzeni Badawczej (ERA).
„Projekt aUPaEU wzbudził znaczące zainteresowanie wielu różnych Sojuszy, co jest naprawdę świetne, ponieważ pierwotną ambicją projektu było właśnie odpowiadanie na potrzeby całego systemu instytucji szkolnictwa wyższego w Europie” – zauważył Zanino, dodając: „W zarządzanie instytucjami tworzącymi Sojusze trzeba teraz zaangażować się, jeśli chcemy, aby wyniki tego projektu, odpowiadającego na realne oddolne potrzeby, stały się istotne dla instytucji i przeniknęły przez wszystkie ich warstwy, wywierając rzeczywisty wpływ. Bez zaangażowania rektorów i kierownictwa instytucjonalnego nawet dobrze zaprojektowane inicjatywy ryzykują ograniczonym oddziaływaniem.”
Goście-prelegenci prof. Michał Banaszak (prorektor ds. cyfryzacji i współpracy z gospodarką UAM), Mattia Bellotti (sekretarz generalny sojuszu EUTOPIA), Maria Mecenero (specjalistka w Dyrekcji Generalnej ds. Badań Naukowych i Innowacji Komisji Europejskiej) oraz Jan Palmowski (sekretarz generalny sieci The Guild Europejskich Uniwersytetów Badawczych) omówili kluczowe elementy agendy ERA 2025-2027, w tym konkurencyjność, atrakcyjność karier badawczych, infrastrukturę, potencjał oraz sztuczną inteligencję.
Prelegenci podkreślili wartość połączenia podejścia oddolnego i odgórnego: opartego na realnych potrzebach instytucji i uzupełnionego politykami strukturalnymi, przy udziale zarówno najwyższego, jak i średniego szczebla zarządzania. Następnie dyskusja przesunęła się w stronę czynników umożliwiających zmianę, takich jak możliwości
finansowania dla sojuszy i konsorcjów badawczych, a także strategie utrzymywania i przyciągania doskonałości.
Patrząc w przyszłość
Warsztaty zakończyły się wystąpieniem Andreasa Sumpera, prorektora ds. współpracy międzynarodowej Politechniki Katalońskiej, który mocno zaapelował o kontynuację współpracy i dalszą integrację opracowanych usług. Agora stanowi punkt wyjścia dla szerszego procesu ukierunkowanego na wzmacnianie możliwości uniwersytetów w sposób konkretny i wspólny.
